27-08-2018 - 7 september is Van Leeuwenhoekdag.

Op 7 september 1674 schreef Antoni van Leeuwenhoek in een brief aan de Royal Society in Londen over een vondst die hij deed in het Berkelse Meer. Het is de eerste beschrijving van micro-organismen, de ontdekking van de microwereld, geboorte van de microbiologie. 
 
Het Nederlands Genootschap voor Microscopie NGVM organiseert op de plek waar hij zijn ontdekking deed een klein evenement. Het meer is al lang geleden drooggelegd maar de contouren van het meer zijn nog in het landschap te zien. Middenin het natuurgebied de Groenzoom tussen Berkel en Rodenrijs en Pijnacker. Daar vieren we de ontdekking van de microben.
 
Wie was Antoni van Leeuwenhoek?
Antoni van Leeuwenhoek (1632−1723) was een lakenhandelaar uit Delft die geïnteresseerd raakte in de wereld van het kleine. Hij maakte zijn eigen microscopen en was zo bedreven in het slijpen van lenzen dat zijn microscopen de beste waren uit zijn tijd. Hij deed er vele ontdekkingen mee. Hij beschreef al zijn vondsten in brieven aan de Royal Society in Londen, de belangrijkste wetenschappelijk organisatie in die tijd.
 
Wat ontdekte hij in het Berkelse Meer? 
In de brief  van 7 september 1674 aan de Royal Society in Londen beschreef hij dat hij onderzoek deed naar de vraag waarom het water in dat meer in de zomer witachtig werd. Hij vulde een flesje met het water en dat de volgende dag bekijkend vond hij "groene ranckjens,  slanghs gewijse omgekrult, bestaende uijt seer kleijne groene same gevoeghde clootgens" Dit is het eerste micro-organisme dat ooit is beschreven. De beschrijving is zo gedetailleerd dat we hierin een blauwalg kunnen herkennen. Het fenomeen van het Witachtiche water is een blauwalgenbloei zoals die nu nog veel voorkomt.
 
Waar lag het meer?
De Berkelse meren bestonden uit twee meren. Het Westmeer (ten zuiden van Oude Leede) en het Oostmeer (ten Noorden van het dorp Berkel, waar nu de Meerweg loopt). Er bestaat een zeer gedetailleerde kaart van Delfland, in 1712 gemaakt door de gebroeders Kruik, de Kruikiuskaart. Daar zijn de meren heel goed op te zien. Door deze kaart transparant over de satellietkaart van nu te leggen kunnen we precies zien waar de meren lagen. Recent onderzoek toont aan dat het vrijwel zeker het Oostmeer was waar Van Leeuwenhoek zijn vondst deed. 
 
Het Nederlands Genootschap voor Microscopie nodig u van harte uit mee te kijken door onze microscopen en u te verplaatsen in Antoni van Leeuwenhoek toen hij voor de eerste keer micro-organismen zag in het water uit het Berkelse meer.
 
We zullen, als het weer het toelaat, op vrijdag 7 september tussen 15:00 en 18:00 te vinden zijn in de buurt van de parkeerplaats in de Groenzoom ter hoogte van Meerweg 42. 

« terug