16-04-2018 - Natuurexcursie door De Groenzoom: telkens weer interessant

Vandaag gaat de wandeling door Deelgebied 4 dat officieel te boek staat als de Droogmaking in de Oude Polder van Pijnacker. Dit gebied is ontstaan nadat reeds in de zestiende eeuw een begin werd gemaakt met uitvening en droogmaling. Op de achtergebleven zware zeeklei ontstonden later veehouderijen en nog veel later ook tuinbouwbedrijven. Mede door een uitgekiend beheerplan van Beheercombinatie De Groenzoom kunnen natuurliefhebbers hier tegenwoordig hun hart ophalen aan de grote diversiteit aan flora en fauna. 
 
Tussen de achttien deelnemers lopen ook twee basisschoolleerlingen mee, notitieblok in de aanslag om aantekeningen te maken voor een schoolwerkstuk over De Groenzoom.De wandeling van ongeveer 3,5 kilometer gaat om het weidevogelgebied heen dat bekend staat als het Glanshaverhooiland, dat steeds vaker door weidevogels als grutto, tureluur en scholekster wordt bevolkt. Boven het veld weerklinkt hun roep.Over de eenden op het water weet Cor iets te vertellen dat de moeite waard is.
 
Grondeleenden en duikeenden
In De Groenzoom vind je veel grondeleenden waaronder wilde eend, krakeend, smient, bergeend en wintertaling. Zij zoeken hun voedsel door te grondelen, waarbij het achterlichaam rechtop uit het water steekt en kop en hals onder water zitten. Daarnaast zijn er ook veel soorten duikeenden, zoals kuifeend en tafeleend, die, zoals de naam al doet vermoeden, voornamelijk duikend onder water naar voedsel zoeken. Ze zijn te herkennen aan hun wat gedrongener lichaamsbouw, waardoor ze ook minder drijfvermogen hebben en dieper in het water liggen dan hun soortgenoten, de grondelaars.
 
Kieviet het luchtalarm van de weidevogels
Op de oever staan her en der verspreid kievieten. "De lange kuif van de kieviet duidt erop dat het een man is", vertelt Cor. "Hij houdt de wacht voor het vrouwtje dat ongetwijfeld ergens verscholen in het gras op haar nest zit te broeden. Andere weidevogels broeden graag in de nabijheid van kieviet omdat deze vogel zeer waakzaam is en bij de minste onraad luid roepend opvliegt, waardoor alle andere vogels ook worden gewaarschuwd. De kieviet is eigenlijk het luchtalarm voor de andere vogels." 
 
Verderop vertonen twee kievieten hun specifieke baltsgedrag, waarbij ze luid roepend met onregelmatige vleugelslagen de aandacht van een vrouwtje proberen te trekken. "Bij het inventariseren weet ik dat een baltsende vogel altijd duidt op de aanwezigheid van een paartje dat in dit gebied zal gaan broeden en jongen grootbrengt", vertelt de gids. 
 
De broedperiode vergt ontzettend veel energie van de vogels: ze baltsen, paren, leggen schijnnesten aan, leggen er eieren in, broeden die uit en moeten legsel en latere de kuikens verdedigen tegen predatoren. Zuinig zijn op elk nest en op elk ei is een must. De nesten moeten van het vroege voorjaar tot ver in juni beschermd worden. Verstoring door loslopende honden en bezoekers is daarom niet gewenst en om die reden zijn dit soort gebieden tussen maart en juni afgesloten.
 
Scholekstersnavel past zich aan het voedsel aan Op het veld loopt een paartje scholeksters en Cor vertelt over, wat hij noemt, 'een stukje evolutie van de scholekster'. "Deze wit-zwarte steltloper met zijn karakteristieke knalrode snavel werd tot zo'n twintig jaar geleden hoofdzakelijk gespot aan de kust waar hij met zijn stompe harde snavel kokkels, mossels en andere schaaldieren moest openbreken om aan voedsel te komen. Door afnemende voedselrijkdom aldaar, maar ook door toenemende predatie door de vos, is deze soort als broedvogel in de loop van de laatste jaren steeds verder landinwaarts getrokken. In de natte weidevogelgebieden zoals hier, kunnen ze zich tegoed  doen aan regenwormen en emelten in de zachte bodem. De noodzaak voor een ijzersterke snavel verdwijnt daarmee en de hier foeragerende vogels hebben een zachtere en spitsere sneb."
 
Vlinderbeheer
Boven de berm langs het wandelpad vliegt een witte vlinder, reden voor Cor om het te hebben over een andere belangrijke natuurdoelstelling in De Groenzoom: optimalisering van de leefomgeving voor vlinders en insecten. In dit gebied komt een aantal overwinterende vlinders voor en het exemplaar dat boven het gras fladdert is het klein geaderd witje, op zoek naar klein hoefblad waar het in het vroege voorjaar zijn voeding uit haalt. 
 
Ook de bedreigde argusvlinder komt voor in De Groenzoom. Deze vlinder kwam lange tijd algemeen voor in Nederland, maar de laatste 25 jaar is de stand van de argusvlinder echter met maar liefst 98% gekelderd. Reden te meer om er goed voor te zorgen en dat lukt, want dankzij de juiste beheermaatregelen komt de argusvlinder ook in De Groenzoom voor. Hij houdt van warme, open graslanden met rijkgevarieerde, beschutting gevende vegetatie. Die beschutting is nodig omdat daarin een microklimaat heerst met warmere plekken waarin de vlinder haar eitjes kan afzetten. In De Groenzoom staan her en der verspreid afrasteringen met daar tegenaan hogere gras- en kruidensoorten die voldoen aan bovengenoemde omgevingsvoorwaarden. Cor legt uit dat hij als beheerder ook regelmatig vlinders inventariseert en hij is blij te kunnen melden dat er sprake is van een lichte toename van deze soort.
 
Inventarisatie is meer dan alleen maar vogels tellen
Langs het pad raapt een van de deelnemers een opengebroken gespikkelde ei op. Reden voor Cor om ook hierover een leuke verhandeling te houden: "Dit is het ei van een meerkoet en er is geen kuikentje uitgekropen, kan ik u zeggen. Dat is goed te zien aan het eigeel dat nog aan de binnenkant zit. Vermoedelijk is dit ei gepredeerd door een kraai die het ei aan de lange zijde heeft opengepikt. 
Aan de eiwand van een ei waaruit een kuikentje is gekropen zitten vaak nog wat bloedspoortjes, maar nooit eigeel."
 
"Kortom", zo besluit Cor zijn verhaal, "allemaal informatie die wordt meegenomen in het monitoren van in dit geval het aantal meerkoeten, het aantal eieren en de aantallen overlevende kuikens. Eigenlijk gaat dit op voor alle soorten in De Groenzoom. Belangrijke informatie dus."
 
Meedoen? Meld u aan!
Na twee uur wandelen is het bijna ondoenlijk om er een kort verslag over te schrijven. Deelnemers kunnen tijdens zo'n rondleiding op elke tweede woensdag van de maand weer rekenen op veel interessante feiten en feitjes die Cor met hen deelt. 
Eigenlijk moet u zich gewoon eens een keertje aanmelden voor deelname. Dat kan via dit e-mailadres: beheer@degroenzoom.nl
 
Tekst: Jan Smith
 
Afbeelding: Astrid van Belle
Tekst en afbeeldingen: Jan Smith

« terug